Ana sayfa/Uzay ve Bilim

Kara delik jetlerinin iki ayrı beslenme eşiğinde başladığı bulundu

Yirmi yıldız parçalanması olayını karşılaştıran araştırma, süper kütleli kara deliklerin hem çok hızlı beslenirken hem de akış Eddington sınırının yaklaşık yüzde 2'sine düştüğünde radyo jetleri ürettiğini gösterdi.

Kara delik jetlerinin iki ayrı beslenme eşiğinde başladığı bulundu için özgün kapak görseli
KISA ÖZET

Bilmen gereken 3 şey

  • Ekip, süper kütleli kara deliklerin yıldızları parçaladığı 20 tidal parçalanma olayının radyo gözlemlerini inceledi.
  • Jetler, beslenmenin en yüksek olduğu evrede ve yüzlerce ila binlerce gün sonra akış yaklaşık yüzde 2 Eddington düzeyine indiğinde ortaya çıkıyor.
  • Benzer eşiklerin yıldız kütleli kara deliklerde de görülmesi, jet üretiminde ölçekten bağımsız ortak bir mekanizmaya işaret ediyor.
YAPAY ZEKÂ ETKİ KARTI

Bu gelişme nereyi etkiliyor?

ETKİ
ANALİZİ
Bilim96/100
Teknoloji87/100
Toplum58/100
Ekonomi55/100

Bu puanlar haberin kapsamı, etkilenen kişi ve sektörler ile kısa–orta vadeli sonuçları dikkate alınarak editoryal olarak hazırlanır.

Ne oldu?

Bir yıldız kara deliğe fazla yaklaştığında parçalanıyor; maddenin bir bölümü içeri düşerken bir bölümü dışarı savruluyor. Radyo teleskopları bu dışarı akışların ne zaman ve nasıl hızlandığını yıllar boyunca izleyebiliyor.

Çalışma, her olayda jet oluşacağını garanti etmiyor ancak gözlem zamanını daraltan sınanabilir bir takvim sunuyor. Böylece sınırlı teleskop süresi, jetin ortaya çıkma olasılığının en yüksek olduğu dönemlere yöneltilebilir.

Neden önemli?

Kara delik jetleri galaksilerin gazını ve yıldız oluşumunu etkileyebilir. Jetlerin hangi beslenme evresinde başladığını bilmek, bu geri besleme sürecini daha doğru modellemeyi sağlar.

KONU ZAMAN ÇİZELGESİ

Uzay ve Bilim gündemi nasıl ilerledi?

RESMÎ KAYNAKNature Astronomy

Haberin dayandığı özgün duyuruyu inceleyebilirsin.

Kaynağı aç
TOPLULUK

Yorumlar 0

Forum'a git
İlk yorumu sen yaz.

Bu haber hakkında topluluk sohbetini başlatabilirsin.

OKUMAYA DEVAM ET

Haber akışı devam ediyor

Aşağı kaydırdıkça sıradaki yapay zekâ haberleri otomatik olarak açılır.

SIRADAKİ HABER01

XRISM, bir pulsarın yıldız rüzgârını yakalayışını doğrudan gözledi

NASA-JAXA XRISM gözlemevi, BP Crucis sisteminde dev yıldızdan akan plazmanın nötron yıldızına düşerek güçlü X-ışını parlamalarını nasıl beslediğini yüksek çözünürlüklü tayflarla izledi.

XRISM, bir pulsarın yıldız rüzgârını yakalayışını doğrudan gözledi kapak görseli

Ne oldu?

Ekip sistemi 1 Şubat 2025'te yaklaşık 16 saat gözledi. Yüksek çözünürlüklü X-ışını tayflarındaki emilim çizgilerinin kırmızıya kayması, gazın yönünü ve hızını doğrudan belirlemeyi mümkün kıldı.

Araştırmacıların modeli, pulsarın dört günlük yoğun akış geçişinde önce karmaşık bir disk kurduğunu, diskin açısal momentum yetersizliğiyle dağıldığını ve çıkışta ters yönde kısa süreli yeniden oluştuğunu öne sürüyor. Bu fiziksel yorum gelecekteki gözlemlerle sınanacak.

Neden önemli?

Yıldız rüzgârıyla beslenen pulsarlarda madde aktarımını doğrudan ölçmek, nötron yıldızlarının çevresindeki aşırı kütleçekim ve plazma fiziğini daha kesin modellerle açıklamaya yardımcı oluyor.

Sıradaki haber hazırlanıyor…

YAPAY ZEKÂ ▲38%APPLE ▲21%ROBOTİK ▲17%ÇİP ▲12%OYUN ▼8%SİBER GÜVENLİK ▲24%