Ana sayfa/Uzay ve Bilim

Yarım yüzyıllık uydu kaydı, kutup buz kaybının yüzde 84'ünü hızlanan buzullara bağladı

ESA ve NASA destekli IMBIE değerlendirmesi, Grönland ile Antarktika'nın 1979–2023 arasında 11,3 trilyon ton buz kaybettiğini; kaybın büyük bölümünün denize hızlanan buzul akışından geldiğini gösterdi.

Yarım yüzyıllık uydu kaydı, kutup buz kaybının yüzde 84'ünü hızlanan buzullara bağladı için özgün kapak görseli
KISA ÖZET

Bilmen gereken 3 şey

  • Araştırma 27 uydu görevinden 42 bağımsız çalışmayı birleştirerek buz tabakası değişiminin en uzun kaydını oluşturdu.
  • Grönland ve Antarktika 1979–2023 döneminde toplam 11,3 trilyon ton buz kaybetti ve deniz seviyesini 3,14 santimetre yükseltti.
  • Toplam kaybın yüzde 84'ü yüzey erimesinden değil, buzulların hızlanıp okyanusa daha fazla buz taşımasından kaynaklandı.
YAPAY ZEKÂ ETKİ KARTI

Bu gelişme nereyi etkiliyor?

ETKİ
ANALİZİ
Bilim96/100
Teknoloji87/100
Toplum58/100
Ekonomi55/100

Bu puanlar haberin kapsamı, etkilenen kişi ve sektörler ile kısa–orta vadeli sonuçları dikkate alınarak editoryal olarak hazırlanır.

Ne oldu?

IMBIE ekibi altimetre, yerçekimi, radar ve optik ölçümleri ortak bir hata çerçevesinde uzlaştırdı. Kayıt Grönland için 1972'ye, Antarktika için 1979'a kadar uzanıyor.

2020–2023 arasındaki görece yavaşlama uzun vadeli eğilimin tersine döndüğü anlamına gelmiyor. Doğu Antarktika'daki yüksek kar yağışı ve Grönland'daki daha ılımlı yazlar kısa dönemli kaybı azaltırken iki buz tabakası da net kayıp durumunu koruyor.

Neden önemli?

Uydu verileri buz kaybının yalnızca sıcak havada yüzey erimesi olmadığını gösteriyor. Okyanusla etkileşen hızlanan buzullar, gelecekteki deniz seviyesi tahminlerindeki en kritik belirsizliklerden biri.

KONU ZAMAN ÇİZELGESİ

Uzay ve Bilim gündemi nasıl ilerledi?

RESMÎ KAYNAKESA

Haberin dayandığı özgün duyuruyu inceleyebilirsin.

Kaynağı aç
TOPLULUK

Yorumlar 0

Forum'a git
İlk yorumu sen yaz.

Bu haber hakkında topluluk sohbetini başlatabilirsin.

OKUMAYA DEVAM ET

Haber akışı devam ediyor

Aşağı kaydırdıkça sıradaki yapay zekâ haberleri otomatik olarak açılır.

SIRADAKİ HABER01

XRISM, bir pulsarın yıldız rüzgârını yakalayışını doğrudan gözledi

NASA-JAXA XRISM gözlemevi, BP Crucis sisteminde dev yıldızdan akan plazmanın nötron yıldızına düşerek güçlü X-ışını parlamalarını nasıl beslediğini yüksek çözünürlüklü tayflarla izledi.

XRISM, bir pulsarın yıldız rüzgârını yakalayışını doğrudan gözledi kapak görseli

Ne oldu?

Ekip sistemi 1 Şubat 2025'te yaklaşık 16 saat gözledi. Yüksek çözünürlüklü X-ışını tayflarındaki emilim çizgilerinin kırmızıya kayması, gazın yönünü ve hızını doğrudan belirlemeyi mümkün kıldı.

Araştırmacıların modeli, pulsarın dört günlük yoğun akış geçişinde önce karmaşık bir disk kurduğunu, diskin açısal momentum yetersizliğiyle dağıldığını ve çıkışta ters yönde kısa süreli yeniden oluştuğunu öne sürüyor. Bu fiziksel yorum gelecekteki gözlemlerle sınanacak.

Neden önemli?

Yıldız rüzgârıyla beslenen pulsarlarda madde aktarımını doğrudan ölçmek, nötron yıldızlarının çevresindeki aşırı kütleçekim ve plazma fiziğini daha kesin modellerle açıklamaya yardımcı oluyor.

Sıradaki haber hazırlanıyor…

YAPAY ZEKÂ ▲38%APPLE ▲21%ROBOTİK ▲17%ÇİP ▲12%OYUN ▼8%SİBER GÜVENLİK ▲24%